Σήμερα γιορτάζουν ο Ιάσων, ο Ιάσονας, ο Ιάσωνας, ο Σωσίπατρος, η Σωπάτρα, ο Σώπατρος, η Σωπατρία, η Πάτρα, η Πατρούλα, η Πατρίτσα και η Κέρκυρα. Είναι από εκείνες τις γιορτές που σε κάνουν να σηκώσεις το τηλέφωνο για έναν ξάδερφο που βλέπεις αραιά, να στείλεις ένα μήνυμα στον παλιό συμμαθητή ή να περάσεις από τη θεία που κρατά πάντα ανοιχτό το σπίτι και το τραπέζι.
Η ονομαστική γιορτή, όπως τη γνωρίζουμε στον ελληνικό κόσμο, έχει τη ρίζα της στην Ορθόδοξη παράδοση, όπου το όνομα συνδέεται με την ημέρα μνήμης του αγίου που δόθηκε στο βάπτισμα.
Το όνομα Ιάσων είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα της αρχαίας ελληνικής παράδοσης. Συνδέεται με το ρήμα «ἰάομαι», που σημαίνει θεραπεύω, γιατρεύω, και έτσι κρατά μέσα του την έννοια της ίασης και της αποκατάστασης. Η μορφή του είναι γνωστή ήδη από την κλασική γραμματεία και τη μυθολογία, με τον Ιάσονα των Αργοναυτών να δίνει στο όνομα διαχρονική απήχηση, ενώ στη νεότερη ζωή συναντάμε συχνά και τον πιο καθημερινό τύπο Ιάσονας.
Γι’ αυτό και ο σημερινός Ιάσονας είναι συχνά το πρόσωπο που όλοι θυμούνται να πάρουν πρώτα τηλέφωνο, εκείνος ο φίλος που ξέρει να μαζεύει την παρέα, να βρίσκει λύση και να κρατά μια ήρεμη κουβέντα όταν χρειάζεται. Κάπου σε μια γειτονιά του Μόντρεαλ, ένας παππούς θα πει «να τον χαίρεστε» για τον εγγονό Ιάσονα, και μια νονά θα στείλει από νωρίς την πρωινή ευχή της.
Το Σωσίπατρος είναι επίσης όνομα με καθαρή ελληνική δομή και βαρύτητα. Προέρχεται από το «σώζω» και το «πατήρ», άρα φέρει την ιδέα εκείνου που σώζει ή διαφυλάσσει τον πατέρα, ή ευρύτερα του προσώπου που στέκεται προστατευτικά απέναντι στη γενιά και το σπίτι. Από αυτή τη ρίζα βγαίνουν και οι γνωστές μορφές Σωπάτρα, Σώπατρος, Σωπατρία, αλλά και τα πιο οικεία Πάτρα, Πατρούλα και Πατρίτσα που ακούγονται ιδιαίτερα ζεστά μέσα στην οικογένεια.
Σε αυτά τα ονόματα ταιριάζει συχνά η μορφή της θείας Πατρούλας που δεν ξεχνά κανέναν, του κουμπάρου Σωσίπατρου που κρατά τις συγγένειες δεμένες, ή της Πάτρας που θα πάρει πρώτη τη μητέρα της για να ακούσει μια ευχή. Είναι ονόματα που μοιάζουν να κουβαλούν φροντίδα, συνέχεια και οικογενειακό δέσιμο χωρίς πολλά λόγια.
Η Κέρκυρα, τέλος, είναι ένα όνομα πιο σπάνιο και ξεχωριστό, με άμεση αναφορά στο νησί και στη μακραίωνη ελληνική του παρουσία. Ως όνομα έχει έντονο τοπικό και πολιτισμικό χρώμα, και γι’ αυτό ακούγεται σαν ανάμνηση πατρίδας, τόπου και ρίζας. Όταν το συναντά κανείς σε μια οικογένεια, συνήθως κρατά μαζί του και μια ιστορία καταγωγής.
Αν έχετε σήμερα μια Κέρκυρα στον κύκλο σας, ίσως είναι η κατάλληλη μέρα για μια ευχή που θα ανοίξει και μια κουβέντα για το χωριό, το νησί, τους παλιούς ανθρώπους και τα ονόματα που περνούν από γενιά σε γενιά. Μερικές φορές ένα απλό «Χρόνια Πολλά» αρκεί για να ξαναζωντανέψει ολόκληρο οικογενειακό άλμπουμ.
Η σημερινή γιορτή έχει και μια όμορφη διαπολιτισμική πλευρά. Ο Ιάσων συναντιέται εύκολα και έξω από τα ελληνικά, ως Jason στα αγγλικά και στα γαλλικά, οπότε ένας μη Έλληνας φίλος ή συνάδελφος μπορεί να χαρεί ιδιαίτερα αν του εξηγήσετε ότι σήμερα γιορτάζει το όνομά του με τον ελληνικό τρόπο. Είναι μια απλή και όμορφη αφορμή να μοιραστούμε ένα έθιμο που λέει πολλά για τη σημασία του ονόματος στην οικογένειά μας.
Χρόνια Πολλά σε όλους όσοι γιορτάζουν σήμερα, με υγεία, αγάπη και καλές ευχές από τους ανθρώπους που τους κρατούν κοντά.
