Σήμερα γιορτάζουν ο Εσπερος, η Εσπέρα, η Εσπερία, ο Αυγερινός, η Ματρώνα και ο Μπόρις, μαζί με τις πιο γνωστές συγγενικές μορφές των ονομάτων τους. Είναι από εκείνες τις γιορτές που ξεχωρίζουν αμέσως, γιατί τα ονόματα κουβαλούν εικόνες από τον ουρανό, την αυγή, το βράδυ και παλιές λέξεις που έμειναν ζωντανές μέσα στις οικογένειες.
Η παράδοση των ονομαστικών εορτών έχει τη ρίζα της στην Ορθόδοξη Εκκλησία, καθώς η γιορτή του ονόματος συνδέεται με την ημέρα μνήμης του αγίου από τον οποίο πήρε κανείς το όνομα στο βάπτισμα.
Ο Εσπερος είναι αρχαίο ελληνικό όνομα, από τη λέξη «ἕσπερος», που σημαίνει τον απογευματινό, τον δυτικό, και ιδιαίτερα τον αποσπερίτη αστέρα, το άστρο του δειλινού. Η Εσπερία ανήκει στην ίδια οικογένεια λέξεων και στην αρχαιότητα δήλωνε τη δυτική γη, τον τόπο προς το ηλιοβασίλεμα. Ο Αυγερινός στέκει απέναντι και δίπλα μαζί, αφού είναι το λαϊκό ελληνικό όνομα του πρωινού άστρου, αυτού που φαίνεται πριν χαράξει καλά η μέρα.
Αυτά είναι ονόματα με καθαρή απήχηση. Ο θείος Αυγερινός είναι εύκολο να τον φανταστεί κανείς πρώτο ξύπνιο στο σπίτι, με τον καφέ έτοιμο και το φως της κουζίνας αναμμένο πριν από όλους. Και η ξαδέρφη Εσπερία είναι συχνά εκείνη η ήρεμη παρουσία του απογεύματος, που θα πάρει ένα τηλέφωνο αργά, την ώρα που καταλαγιάζει η μέρα, μόνο και μόνο για να πει ένα ζεστό «να σε ακούσω λιγάκι».
Η Ματρώνα έχει διαφορετική διαδρομή. Προέρχεται από το λατινικό matrona, λέξη που δήλωνε την παντρεμένη γυναίκα, τη σεβαστή κυρία του σπιτιού, και πέρασε στις χριστιανικές παραδόσεις της ανατολικής Ευρώπης και της ελληνικής εκκλησιαστικής χρήσης. Στον ελληνικό χώρο το όνομα συνδέεται κυρίως με την Αγία Ματρώνα της Θεσσαλονίκης, γι’ αυτό και διατηρεί μια παλιά, σοβαρή, σχεδόν αρχοντική χροιά.
Αν έχετε μια γιαγιά Ματρώνα, ξέρετε ήδη το ύφος του ονόματος χωρίς να χρειάζονται πολλές εξηγήσεις. Είναι από εκείνα τα ονόματα που ακούγονται σταθερά, νοικοκυρεμένα, με βάρος και τρυφερότητα μαζί. Μια ευχή σήμερα ταιριάζει πολύ σε μια θεία ή μια νονά που κράτησε το σπίτι, τις συνταγές και τις οικογενειακές ιστορίες ενωμένες.
Ο Μπόρις είναι όνομα που έφτασε στον ελληνικό κόσμο μέσα από τις σλαβικές γλώσσες και τη βαλκανική ιστορία. Συνδέεται συνήθως με τη σλαβική ονομαστική παράδοση και πιθανότατα με παλαιότερες μορφές που δήλωναν τον μαχητή ή τον άνθρωπο της μάχης, ενώ σε ορθόδοξα συμφραζόμενα το συναντούμε και μέσα από αγίους και ηγεμονικές μορφές της ανατολικής Ευρώπης. Είναι ένα όνομα σύντομο, δυνατό και γνώριμο σε πολλούς της διασποράς, ιδιαίτερα όπου οι κοινότητες συναντιούνται και οι παραδόσεις ακουμπούν η μία την άλλη.
Σήμερα λοιπόν αξίζει ένα μήνυμα στον συνάδελφο Μπόρις, μια κλήση στον παλιό φίλο Αυγέρη ή μια επίσκεψη στη γιαγιά Ματρώνα με λίγα γλυκά στο χέρι. Ακόμη και τα πιο σπάνια ονόματα βρίσκουν τη θέση τους στη μνήμη της ημέρας, γιατί η γιορτή είναι πάνω απ’ όλα αφορμή να θυμηθούμε άνθρωπο και σχέση.
Η ελληνική συνήθεια της ονομαστικής γιορτής είναι και ένα όμορφο δώρο προς τους μη Έλληνες φίλους μας. Σήμερα, για παράδειγμα, ένα Matrona ή ένα Boris σε άλλη ορθόδοξη ή βαλκανική παράδοση μοιράζεται την ίδια μέρα και την ίδια αφορμή για ευχή. Είναι ένας απλός, ζεστός τρόπος να εξηγήσουμε τι σημαίνει για εμάς το «γιορτάζω το όνομά μου».
Χρόνια Πολλά σε όλους όσοι γιορτάζουν σήμερα.
