Σήμερα γιορτάζουν ο Θεολόγος και ο Μήλιος, ονόματα λιγότερο συνηθισμένα αλλά με ιδιαίτερη παρουσία στο ελληνικό εορτολόγιο. Είναι από εκείνες τις μέρες που αξίζει ένα τηλεφώνημα στον Θεολόγη της οικογένειας, ένα μήνυμα στη Μηλιώ που μένει μακριά ή μια σύντομη επίσκεψη στον θείο που κρατά το όνομα από τον παππού.
Η παράδοση των ονομαστικών εορτών έχει τη ρίζα της στην Ορθόδοξη Εκκλησία, καθώς η γιορτή του ονόματος συνδέεται με την ημέρα μνήμης του αγίου από τον οποίο πήρε κανείς το όνομά του στο βάπτισμα.
Το όνομα Θεολόγος προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «θεός» και «λόγος» και σήμαινε ήδη από τα παλαιότερα χρόνια τον άνθρωπο που μιλά ή γράφει για τα θεία, τον θεολόγο. Ως κύριο όνομα έχει έντονα ελληνικό και λόγιο χαρακτήρα, και στη νεότερη παράδοση συνδέεται ιδιαίτερα με τον Ιωάννη τον Θεολόγο, γι’ αυτό και διατηρεί μια σοβαρότητα που το κάνει να ξεχωρίζει.
Ο Θεολόγος είναι συχνά εκείνος ο ήρεμος άνθρωπος της παρέας, ο συνάδελφος που μιλά μετρημένα και ο νονός που δεν λέει πολλά αλλά θυμάται πάντα τη γιορτή και το χρέος του. Σε πολλά σπίτια, το όνομα ακούγεται παλιό και αρχοντικό, σαν να κουβαλά μαζί του μια συνέχεια από γενιά σε γενιά.
Για το όνομα Μήλιος, η χρήση του στο εορτολόγιο είναι καταγεγραμμένη σήμερα μαζί με τις μορφές Μήλης, Μηλιώ, Μηλιά και Μηλίτσα. Η μορφή του παραπέμπει φυσικά στη λέξη «μήλο» και στο επίθετο «μήλιος», που στην ελληνική ονοματοδοσία μπορεί να συνδέεται είτε με καρπό και γη είτε με τοπωνυμική και οικογενειακή παράδοση, όπως συμβαίνει με αρκετά λαϊκά ονόματα που διατηρήθηκαν μέσα στους αιώνες. Είναι ένα όνομα με καθαρά ελληνικό χρώμα και οικείο λαϊκό άκουσμα.
Η Μηλιώ της γειτονιάς, η γιαγιά Μηλιά στο χωριό ή ο ξάδερφος Μήλης που όλοι φωνάζουν με αγάπη από μικρό, είναι πρόσωπα που κάνουν τέτοια ονόματα να μένουν ζωντανά. Έχουν κάτι από αυλή, από κήπο, από οικογενειακό τραπέζι και από εκείνη τη ζεστασιά που δεν χρειάζεται εξηγήσεις.
Στο σημερινό εορτολόγιο αναφέρονται ακόμη ο Αρσένιος, η Κασσιόπη και ο Μέλιος, οπότε για αρκετές οικογένειες η μέρα έχει περισσότερες από μία αφορμές για ευχές. Ένα απλό «Χρόνια Πολλά!» στον παλιό φίλο, στη θεία ή στον κουμπάρο αρκεί για να θυμίσει πως η γιορτή του ονόματος παραμένει ζωντανό κομμάτι της καθημερινότητάς μας.
Αξίζει επίσης να θυμόμαστε ότι αυτή η ελληνική συνήθεια μπορεί να γίνει όμορφη αφορμή για κουβέντα και με μη Έλληνες φίλους ή συναδέλφους, ιδιαίτερα όταν το όνομα διατηρείται σχεδόν ίδιο και έξω από την ελληνική κοινότητα, όπως συμβαίνει με το Theologos. Μια ευχή και μια μικρή εξήγηση για το έθιμο αρκούν για να μοιραστεί κανείς κάτι από την παράδοσή του.
Χρόνια Πολλά σε όλους όσοι γιορτάζουν σήμερα, με υγεία, αγάπη και όμορφες οικογενειακές στιγμές.
