Σήμερα γιορτάζουν ο Απόλλων, ο Δωρόθεος, η Δωροθέα, η Δωροθέη, η Δωρούλα, η Δώρα, ο Νίκανδρος, η Νικανδρία, η Νίκη, ο Πλούταρχος, ο Σεληνιάς, η Σεληνιάδα, η Σεληνία, η Σελήνη, η Σελήνα, ο Σελήνος και ο Σελήνιος. Σε ορισμένα εορτολόγια αναφέρονται ακόμη η Κύνθια και ο Απόλλωνας, οπότε η σημερινή μέρα απλώνει τις ευχές της σε έναν ιδιαίτερο και ξεχωριστό κύκλο ονομάτων.
Η παράδοση της ονομαστικής γιορτής έχει τη ρίζα της στην Ορθόδοξη Εκκλησία, καθώς το όνομα συνδέεται με την ημέρα μνήμης του αγίου που λαμβάνει κανείς στο βάπτισμα, όμως στη λαϊκή και οικογενειακή ζωή το έθιμο έχει ανοίξει και σε ονόματα με βαθιά ιστορική και πολιτισμική παρουσία.
Ο Απόλλων είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα ονόματα της αρχαιότητας, δεμένο με τον θεό του φωτός, της μουσικής και της αρμονίας. Η μορφή του ονόματος έρχεται κατευθείαν από το αρχαίο Ἀπόλλων και στη σύγχρονη χρήση κρατά έντονα το βάρος της ελληνικής κληρονομιάς. Αν έχετε έναν Απόλλωνα στην οικογένεια ή στη γειτονιά, σήμερα είναι καλή μέρα για ένα τηλεφώνημα, ιδιαίτερα αν είναι εκείνος ο ξάδερφος που πάντα φέρνει μαζί του μια ήρεμη λάμψη και μια αγάπη για τις τέχνες.
Ο Δωρόθεος και οι γυναικείες μορφές του, Δωροθέα, Δωροθέη, Δωρούλα και Δώρα, έχουν καθαρή ελληνική σύνθεση από τις λέξεις «δῶρον» και «θεός». Είναι από εκείνα τα ονόματα που ακούγονται παλιά και σταθερά, με μια αρχοντιά που άντεξε στον χρόνο. Η θεία Δώρα που δεν πηγαίνει ποτέ σε σπίτι με άδεια χέρια, ή η νονά Δωροθέα που θυμάται πάντα γενέθλια και γιορτές, δίνουν στο όνομα μια ζεστή θέση μέσα στο οικογενειακό τραπέζι.
Ο Νίκανδρος και η Νικανδρία ανήκουν επίσης στην αρχαία ελληνική ονοματοδοσία. Το πρώτο συνθετικό τους, η «νίκη», είναι από τα πιο ζωντανά στοιχεία της γλώσσας μας, ενώ το όνομα θυμίζει την κλασική συνήθεια να ενώνονται η δύναμη, η επιτυχία και η ανθρώπινη αξία σε μία λέξη. Μαζί τους γιορτάζει και η Νίκη, ένα όνομα διαχρονικό, λιτό και φωτεινό, που παραμένει αγαπητό από γενιά σε γενιά.
Ο Πλούταρχος είναι όνομα λόγιο, γνωστό κυρίως από τον μεγάλο συγγραφέα και βιογράφο της Χαιρώνειας. Η ετυμολογική του βάση συνδέεται με τον «πλοῦτο» και την «ἀρχή», στοιχεία που στην αρχαία ελληνική σκέψη μπορούσαν να δηλώνουν αφθονία, κύρος και δύναμη. Αν ξέρετε έναν Πλούταρχο, πιθανότατα είναι από εκείνους τους ανθρώπους που αγαπούν τα βιβλία, τις συζητήσεις και τις ιστορίες του τόπου μας.
Η Σελήνη, η Σελήνα, η Σεληνία, η Σεληνιάδα, ο Σεληνιάς, ο Σελήνος και ο Σελήνιος φέρνουν μαζί τους μια από τις πιο ποιητικές εικόνες της ελληνικής γλώσσας. Η λέξη και το όνομα προέρχονται από την αρχαία Σελήνη, τη μορφή που προσωποποιεί το φεγγάρι στην ελληνική μυθολογία, και γι’ αυτό κρατούν ακόμη μια αίσθηση νυχτερινού φωτός και ηρεμίας. Η γιαγιά Σελήνη που μιλά σιγανά, η συνάδελφος Σελίνα με την κομψή παρουσία ή η μικρή Σεληνία της οικογένειας κάνουν τη σημερινή γιορτή να έχει κάτι το τρυφερό και ασημένιο.
Αν σήμερα γιορτάζει κάποιος δικός σας άνθρωπος, η μέρα ζητά τα απλά και τα ουσιαστικά. Ένα μήνυμα νωρίς το πρωί, μια σύντομη επίσκεψη το απόγευμα, ή ένα «Χρόνια Πολλά!» που θα ακουστεί όπως πρέπει, με αληθινή σκέψη και αγάπη.
Η ομορφιά της ελληνικής ονομαστικής γιορτής είναι ότι μπορεί να μοιραστεί και πέρα από τον στενό ελληνικό κύκλο. Ένας Apollo, μια Dora, μια Selene ή Selena στον χώρο της δουλειάς ή στην παρέα μπορούν σήμερα να ακούσουν μια ευχή και μαζί να μάθουν λίγα λόγια για το ελληνικό έθιμο. Είναι μια μικρή αλλά όμορφη γέφυρα πολιτισμού.
Χρόνια Πολλά σε όλους όσοι γιορτάζουν σήμερα.
