Είναι πρόδηλον, ότι η πολιτισμική διπλωματία συνιστά ανυπερθέτως ένα εκ των ων ούκ άνευ εργαλείο σύσφιξης των διεθνών σχέσεων σε καθολικό επίπεδο, μεταξύ των εθνών κρατών, με κράτιστο γνώμονα, την αμοιβαία ειρηνική συνύπαρξη, ανεξαρτήτως την οικονομική ισχύ του καθ’ εκάστου ή μη ή το επίπεδο τυχόν συγκλίσεως ή μη, των κοινών συμφερόντων επί του πεδίου της εξωτερικής πολιτικής.
Καθίσταται δηλαδή πρόδηλο, ότι εν προκειμένω, το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησεως κάμπτεται εν μέρει, χάριν των διπλωματικών ισορροπιών, μεταξύ των εθνών κρατών, με επίκεντρο την αμοιβαία αναγνώριση και τυχόν πραγματοποιήση εθιμοτυπικών επισκέψεων, στα πλαίσια διατηρήσεως και αναθερμάνσεως των μεταξύ τους σχέσέων, (δηλονότι αφορά τις σχέσεις των εθνών) κατ’ επιταγήν του πολιτικού δέοντος.
Δηλαδή πέραν της κατισχυσάσης πολιτισμικής κουλτούρας ή της προαγωγής της κυρίαρχης ομογενοποιημένης κουλτούρας καίτοι ενδεχομένως να έρχεται σε αντίθεση με την ζώσα εθνική παράδοση :
Ενδεικτικώς σταχυολογώ, εν προκειμένω, ορισμένες παγιωμένες πολιτισμικές επιδράσεις, ανά τον κόσμο και ουχί μονον εν τη Ευρώπη, όπως η φιγούρα του Αγίου Βασίλη, τα διάφορα τραγούδια, ορισμένοι κοινές εορτές φερ’ ειπείν του Αγίου Βαλεντίου, ο μουσικός διαγωνισμός της Eurovision, ο κοινός ενδυματολογικός κώδικος και οι παγκοσμιοποιημένες επιλογές αισθητικής, η κατά το προσφυώς λεγόμενη μόδα και οι εν γένει ισχυροί μηχανισμοί καταναλωτικής επιρροής οι οποίο ναι μεν επιφάλλουν κατ’ επίφαση συμπεριφορές, αυτές όμως ενίοτε εδράζονται σε παγιωμένες πολιτισμικές αντιλήψεις αλλότριες εκ των σφέτερων πολιτισμικών διαχρονικών παραδόσεων τους, με αποτέλεσμα, αρχικώς να φαίνεται αθώο ιδίως δια την νεολαία η οποία φέρεται περισσότερο ευάγωγοι και ευεπίφοροι με αποτέλεσμα να αλλοτριώνεται πολιτισμικά και να τείνει να αφομοιωθεί απεμπολώντας την πολιτισμική του ιδιαιτερότητα.
Πέραν των ως άνω βασίμων ελλοχευόντων κινδύνων λόγω της επελαυνούσης παγκοσμιοποιήσεως και της εγκαθιδρυθησομένης Νέας Τάξης πραγμάτων, η πολιτισμική διπλωματία καθίσταται ανεξάρτητη από τις εξελίξεις αυτές, καθότι φαίνεται να διευκολύνεται, διότι εξαντλείται εις ένα επίπεδο εμπλουτισμένης διεθνούς διπλωματίας με επίκεντρο την πολιτισμική όσμωση των λαών ακριβώς δια την άμβλυνση τυχόν της σύγκρουσης των πολιτισμών αλλά και της θεσμικής αντίστασης προς τον τυχόν κίνδυνο αφομοιώσεως του ενός πολιτισμού εκ του άλλου.
Αυτό το οποίο συμβαίνει εις την πρακτική καθίσταται η εξωτερική πολιτική μέσω της πολιτισμικής διπλωματίας σε επίπεδο διακρατικών σχέσεων να αποτελεί μία sui generis, κατάσταση εν σχέσει, με την εξέλιξη της επιρροής της παγκοσμιοποιήσεως μέσω των μετανασταευτικών ροών, της αναπόδραστης σύγκρουσης πολιτισμών του συνεπακόλουθου αναγκαίου πολυπολιτισμού (αδηρίτως αναγκαία συνύπαρξη διαφορετικών πολιτισμών εν πλασίω σεβασμού της κυρίαρχης εθνικής κουλτούρας του κράτους έθνους υποδοχής , της γλώσσης και των παραδόσεων), κατά τη μετακίνηση των πληθυσμών, αλλά και την άναπόδραστη ραγδαία έξαρση της τεχνολογίας παγκοσμίως.
Η πολιτισμική διπλωματία μπορεί να λάβει χώρα σε ποικίλους τομείς όπως οι τέχνες, ο αθλητισμός, η λογοτεχνία, η μουσική, η επιστήμη και η οικονομία, ενώ δύναται να καθίσταται διμερείς και πολυμερείς με διάφορα έτερα κράτη και αποβλέπουν εις την εδραίωση σχέσεων εμπιστοσύνης προς αποφυγήν τυχόν συγκρούσεων και εντάσεων σε πολλαπλά επίπεδα (πολιτικά, οικονομικά, θρησκευτικά).
Περαιτέρω, η πολιτισμική διπλωματία λειτουργεί διττώς, τόσο ενεργητικώς όσο και παθητικώς δια τις αμοιβαδόν διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των κρατών, δοθέντος ότι η Ελλάδα, ερείδεται και εις την ιστορική πολιτισμική της παράδοση, ήδη γνωστή τοις πάσι, για τον ιστορικό εθνικο-απελευθερωτικό αγώνα αλλά και για τον δαψιλή ελληνοχριστιανικό πολιτισμό του, από την Αρχαία Ελλάδα, το Βυζάντιο έως την ίδρυση του νεοσύστατου Κράτους με την συμβολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Δηλαδή η σύνθετη ιστορική διάσταση επιβιωσεως του Ελληνισμού μετά τον διαμελισμό της Οθωμανικής αυοτοκρατορίας κατά την εθνοθρησκευτική, εποποία και επανάσταση των Ελλήνων, αλλά και την καταλυτική συμβολή από το Φανάρι, ο ΕλληνοΧριστιανισμός, διασώθηκε και οικοδομήθηκε, εκ της κόνεώς του, εκ της επιμόχθου ιδρύσεως ενός εθνικώς ανεξάρτητου και εδαφικώς ακέραιου κράτους.
Η πολιτισμική μας κληρονομιά, συνιστά τα ιερά τιμαλφή του Γένους μας, η γλώσσα μας, ο πολιτισμός, οι τέχνες, τα διασωθέντα κείμενα της φιλοσοφίας και των επιστημών, από την αρχαία Ελληνική Γραμματεία έως το Βυζάντιο, συνιστούν εχέγγυα πολιτισμικής διπλωματικής εγκυρότητας.
Ισχυρός παράγοντας καθίσταται και το θρησκευτικό συστατικό στοιχείο του πολιτισμού μας, εν τω πλαισίω της θρησκευτικής διπλωματίας προς αφενός σύγκλιση και προάσπιση της οικουμενικής διαστάσεως της ζώσης Ορθοδόξου παραδόσεως, επί των ομοδόξων, εξ ετέρου, όμως την άμβλυνση οιασδήποτε έντασης, έριδος ή τυχόν σοβούσης συγκρούσεως, επί ετεροδόξων εξ αφορμής του θρησκευτικού φονταμενταλισμού.
Η ως άνω βεβαιότητα, επιρωννύεται, διαρκούσης της μετανεωτερικότητας της μεταψυχροπολεμικής περιόδου, όπου εν μέρει, επιβεβαιώνεται η θεωρία του Xάντιγκτον περί σύγκρουσης πολιτισμών, λόγω κυρίως της δυναμικής επιρροής και νοηματοδοτήσεως των θεσμών εισέτι σε πολιτειακό επίπεδο (ιδίως ως προς τις χώρες της Μέσης Ανατολής) το θρησκευτικό στοιχείο (τρομοκρατία, φοντομενταλισμός με θρησκευτικό ελατήριο).
Εν κατακλείδι, η ασφάλεια των Διεθνών σχέσεων, λόγω του ολοένα μεταβαλλόμενου και ρευστού περιβάλλοντας, η εργαλειοποίηση ιδίως της θρησκείας και της μεταναστατεύσεως συνιστούν, καινοφανείς υβριδικές μορφές απειλής, οίτινες χρήζουν, νέες στρατηγικές αντιμετώπισης, από τα κράτη, ως προς τούτου δε καταλυτικής σημασίας δύναται να διαδραματίσει προληπτικώς και επιμελώς μεθοδευμένα και η πολιτισμική διπλωματία.
Χαράλαμπος Β Κατσιβαρδάς
Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω και Στ.Ε
Ανεξάρτητος Βουλευτής
