Σήμερα, Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, γιορτάζουν ο Ευκράτης, η Ορσαλία, η Ούρσουλα, ο Σωκράτης και ο Χριστόδουλος. Είναι από εκείνες τις ονομαστικές γιορτές που ίσως δεν εμφανίζονται σε κάθε σπίτι, αλλά όταν υπάρχουν στην οικογένεια ή στον κύκλο των φίλων, δίνουν αμέσως αφορμή για ένα τηλεφώνημα, ένα μήνυμα και ένα ζεστό «Χρόνια Πολλά!».
Η παράδοση των ονομαστικών εορτών έχει τη ρίζα της στην Ορθόδοξη Εκκλησία, καθώς η γιορτή κάθε ονόματος συνδέεται με την ημέρα μνήμης του προσώπου από το οποίο έχει δοθεί στο βάπτισμα.
Από τα σημερινά ονόματα, ο Σωκράτης ξεχωρίζει αμέσως για το βαθύ ελληνικό του αποτύπωμα. Το όνομα συνδέεται με τις λέξεις «σῶς» και «κράτος», κουβαλώντας την ιδέα της δύναμης και της ακεραιότητας, ενώ στη συλλογική μνήμη μένει δεμένο με την κλασική ελληνική σκέψη και το κύρος της αρχαίας παράδοσης. Είναι ένα όνομα βαρύ, καθαρό και διαχρονικό.
Ο Χριστόδουλος είναι επίσης όνομα με έντονη ιστορική παρουσία στην ελληνική παράδοση. Προέρχεται από το «Χριστός» και το «δούλος», και πέρασε στη νεοελληνική χρήση ως όνομα με σαφή εκκλησιαστική και πολιτιστική ρίζα. Στις ελληνικές κοινότητες, ακούγεται γνώριμο και σεβαστό, ιδιαίτερα όταν το φέρει ο παππούς, ο νονός ή ένας άνθρωπος της παλιότερης γενιάς.
Η Ούρσουλα και η Ορσαλία κινούνται σε άλλη ηχητική περιοχή, πιο σπάνια αλλά πολύ χαρακτηριστική. Η Ούρσουλα προέρχεται από το λατινικό ursula, υποκοριστικό του ursa, και κράτησε μέσα στους αιώνες μια ξεχωριστή, παλιά ευρωπαϊκή χροιά. Η Ορσαλία ακούγεται οικεία σε ελληνικά αυτιά ακριβώς επειδή πέρασε μέσα από τη λαϊκή χρήση και τις οικογενειακές παραδόσεις, ιδιαίτερα εκεί όπου τα σπάνια ονόματα κρατιούνται από γενιά σε γενιά.
Ο Ευκράτης, μαζί με τους τύπους Εύκρατος, Ευκρατία και Ευκρασία, έχει καθαρά ελληνικό άκουσμα. Το πρώτο συνθετικό «ευ» δίνει την αίσθηση του καλού και του σωστού, ενώ το δεύτερο παραπέμπει σε δύναμη, κυριαρχία ή ισορροπημένη συγκράτηση, ανάλογα με τον τύπο του ονόματος. Είναι από εκείνα τα ονόματα που θυμίζουν παλιότερη ελληνική ονοματοδοσία, με βάρος στη σημασία και στον χαρακτήρα.
Σήμερα αξίζει να θυμηθεί κανείς τον θείο Σωκράτη που πάντα μιλά με ηρεμία και μέτρο, τη θεία Ούρσουλα που κρατά το σπίτι ανοιχτό για όλους και τον νονό Χριστόδουλο που δεν ξεχνά ποτέ μια γιορτή. Αυτές οι μικρές κινήσεις κρατούν ζωντανό το έθιμο, είτε με μια σύντομη επίσκεψη είτε με ένα μήνυμα από το Μόντρεαλ προς συγγενείς στην Ελλάδα και την Κύπρο.
Η ονομαστική γιορτή είναι και μια όμορφη ευκαιρία να μοιραστούμε την ελληνική συνήθεια με φίλους και συναδέλφους που έχουν αντίστοιχο όνομα σε άλλη γλώσσα. Ο Σωκράτης, για παράδειγμα, αναγνωρίζεται εύκολα και ως Socrates, κάτι που μπορεί να ανοίξει μια ωραία κουβέντα για την παράδοση των ελληνικών ονομάτων.
Σε όσους γιορτάζουν σήμερα, ευχές για υγεία, χαρά και όμορφες στιγμές με τους ανθρώπους τους. Χρόνια Πολλά!
