Σήμερα γιορτάζουν ο Βαρθολομαίος, ο Βαρνάβας, ο Ζαφείριος, ο Ζαφείρης, η Ζαφείρω, η Ζαφειρία, ο Λουκάς, η Λουκία και η Λουκίτσα. Είναι από εκείνες τις μέρες που ένα τηλεφώνημα στον θείο Βαρνάβα, ένα μήνυμα στη συνάδελφο Λουκία ή μια επίσκεψη στη γιαγιά Ζαφειρία αρκούν για να θυμίσουν πως η γιορτή του ονόματος μένει ζωντανό κομμάτι της ελληνικής οικογενειακής ζωής.
Η παράδοση των ονομαστικών εορτών έχει τη ρίζα της στην Ορθόδοξη Εκκλησία, αφού η γιορτή ενός ονόματος συνδέεται με την ημέρα μνήμης του αγίου από τον οποίο το έλαβε κανείς στο βάπτισμα.
Το Βαρθολομαίος έρχεται στα ελληνικά από το βιβλικό αραμαϊκό Bar-Talmay, δηλαδή «γιος του Ταλμάι», και πέρασε στην ελληνική μορφή της Καινής Διαθήκης ως Βαρθολομαίος. Το όνομα κράτησε έντονα τον αποστολικό του χαρακτήρα και γι’ αυτό ακούγεται ακόμη σήμερα επίσημο, βαρύ και αναγνωρίσιμο στον ελληνικό κόσμο.
Το Βαρνάβας έχει επίσης σημιτική προέλευση και συνδέεται με την ερμηνεία «υιός παρηγορίας» ή «υιός ενθάρρυνσης», όπως διασώζεται στην πρώιμη χριστιανική παράδοση. Στον ελληνικό χώρο το όνομα έχει ιδιαίτερη θέση και λόγω της κυπριακής του σύνδεσης, κάτι που του δίνει μια ξεχωριστή οικειότητα για πολλές οικογένειες από την Κύπρο και τη διασπορά.
Ο Ζαφείριος και οι νεότερες μορφές Ζαφείρης, Ζαφείρω και Ζαφειρία συνδέονται με το ζαφείρι, τον πολύτιμο λίθο, λέξη που έφτασε στα ελληνικά από μακρά ανατολική διαδρομή, πιθανότατα μέσω σημιτικών και παλαιότερων ινδικών γλωσσικών ριζών. Η λαμπρότητα του λίθου έδωσε στο όνομα μια καθαρή, φωτεινή και πολύτιμη απήχηση που ακούγεται αμέσως και στη νεοελληνική χρήση.
Το Λουκάς προέρχεται από το λατινικό Lucas, που αρχικά σήμαινε τον άνθρωπο από τη Λουκανία της νότιας Ιταλίας. Με το πέρασμα των αιώνων το όνομα ρίζωσε βαθιά στον ελληνικό κόσμο μέσα από τη βιβλική και εκκλησιαστική παράδοση, ενώ οι μορφές Λουκία και Λουκίτσα ακούγονται οικείες και τρυφερές στην καθημερινή ζωή.
Αν υπάρχει σήμερα ένας Ζαφείρης στο σπίτι ή στο σόι, η γιορτή του φέρνει μαζί της εκείνη τη γνώριμη αίσθηση του πολύτιμου ανθρώπου που κρατά την παρέα δεμένη, σαν τον ξάδερφο που πάντα θυμάται να φέρει γλυκό στο τραπέζι. Και ο Βαρθολομαίος, έστω πιο σπάνιος, είναι από τα ονόματα που δύσκολα περνούν απαρατήρητα, όπως ο παλιός φίλος που τον φωνάζουν με όλο του το όνομα από σεβασμό και αγάπη.
Ο Βαρνάβας έχει συχνά μια ήρεμη, σταθερή παρουσία μέσα στην οικογένεια, σαν τον νονό που παίρνει πρώτος τηλέφωνο στις γιορτές και δεν ξεχνά ποτέ κανέναν. Η Λουκία ή η Λουκίτσα, πάλι, μπορεί να είναι η γειτόνισσα απέναντι ή η κομμώτρια της γειτονιάς που αξίζει ένα απλό και εγκάρδιο «Χρόνια Πολλά!».
Για όσους ζουν στον Καναδά και κινούνται κάθε μέρα ανάμεσα σε γλώσσες, η σημερινή γιορτή είναι και μια ωραία ευκαιρία να θυμηθούν ότι τα ονόματα ταξιδεύουν. Ένας Bartholomew, ένας Barnabas, ένας Luke ή Lucas μπορεί να μοιράζεται την ίδια ρίζα με τον Βαρθολομαίο, τον Βαρνάβα ή τον Λουκά, και αυτό γίνεται αφορμή για μια μικρή κουβέντα γύρω από την ελληνική παράδοση της ονομαστικής γιορτής.
Σε όσους γιορτάζουν σήμερα, ευχές από καρδιάς. Χρόνια Πολλά!
