Σήμερα γιορτάζουν η Μαγδαληνή και η Μαριλένα, μαζί με πιο σπάνια αλλά ξεχωριστά ονόματα όπως ο Θεόγνωστος, ο Θεόκτιστος, ο Μένανδρος και ο Πατρίκιος. Είναι από εκείνες τις μέρες που η ονομαστική γιορτή γίνεται αφορμή να θυμηθούμε συγγενείς, φίλους και ανθρώπους της καθημερινότητάς μας που κρατούν το όνομα με τον δικό τους τρόπο. Χρόνια Πολλά!
Η παράδοση των ονομαστικών εορτών έχει τη ρίζα της στην Ορθόδοξη Εκκλησία, αφού η γιορτή του ονόματος συνδέεται με την ημέρα μνήμης του αγίου από τον οποίο πήρε κανείς το όνομα στο βάπτισμα.
Από τα σημερινά ονόματα, η Μαγδαληνή είναι το πιο οικείο σε πολλές ελληνικές και κυπριακές οικογένειες. Το όνομα προέρχεται από το βιβλικό προσωνύμιο «η Μαγδαληνή», δηλαδή η γυναίκα από τα Μάγδαλα, μια τοπωνυμική ονομασία που πέρασε από τον τόπο στο πρόσωπο και από εκεί σε ολόκληρη την ονοματοδοσία του χριστιανικού κόσμου. Στη νεότερη χρήση έδωσε αγαπημένες μορφές όπως Μάγδα και Μαγδαλένα, που ακούγονται εξίσου φυσικά στην Ελλάδα, στην Κύπρο και στη διασπορά.
Αν έχετε σήμερα μια θεία Μάγδα που κρατά πάντα το σπίτι ανοιχτό για καφέ και κουβέντα, είναι η κατάλληλη στιγμή για μια ευχή. Το ίδιο και για τη συνάδελφο Μαγδαληνή που απαντά ήρεμα σε όλα και για τη νονά Μαγδούλα που δεν ξεχνά ποτέ γενέθλια και γιορτές.
Η Μαριλένα είναι νεότερο σύνθετο όνομα, φτιαγμένο από τη Μαρία και την Ελένη, δύο από τα πιο βαθιά ριζωμένα γυναικεία ονόματα της ελληνικής παράδοσης. Τέτοια σύνθετα ονόματα γεννήθηκαν συχνά μέσα στην οικογένεια, για να τιμηθούν μαζί δύο πρόσωπα, συνήθως γιαγιάδες ή νονές, και γι’ αυτό έχουν ιδιαίτερη συναισθηματική αξία. Ηχητικά είναι απαλό και σύγχρονο, αλλά οι ρίζες του είναι παλιές και αναγνωρίσιμες.
Ο Θεόγνωστος είναι ένα λόγιο ελληνικό όνομα από το «θεός» και το «γνωστός», με τη σημασία εκείνου που είναι γνωστός στον Θεό. Ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των θεοφόρων ελληνικών ονομάτων, όπως Θεόδωρος και Θεόφιλος, αλλά είναι πολύ πιο σπάνιο στη σημερινή καθημερινή χρήση. Γι’ αυτό και όταν το συναντά κανείς, συνήθως του μένει στη μνήμη για τη βαρύτητα και τη λόγια χροιά του.
Ο Θεόκτιστος κινείται στην ίδια λόγια παράδοση και σχηματίζεται από το «θεό» και το «κτιστός», δηλαδή αυτός που έχει κτιστεί ή δημιουργηθεί από τον Θεό. Είναι όνομα σπάνιο, με εκκλησιαστικό και ιστορικό άκουσμα, που επιβιώνει περισσότερο σε επίσημο ή παραδοσιακό πλαίσιο παρά στη μαζική νεοελληνική χρήση. Αν γνωρίζετε έναν κύριο Θεόκτιστο από την κοινότητα ή έναν παλιό γνωστό με αυτό το όνομα, σήμερα αξίζει μια ιδιαίτερη ευχή ακριβώς γιατί το όνομα ξεχωρίζει.
Ο Μένανδρος είναι από τα αρχαία ελληνικά ονόματα με καθαρή κλασική παρουσία. Συνδέεται ετυμολογικά με το «μένος» και το «ανήρ», δίνοντας την αίσθηση του σταθερού, δυνατού άνδρα, ενώ στη μνήμη των γραμμάτων φέρνει αμέσως τον μεγάλο Αθηναίο κωμωδιογράφο Μένανδρο. Είναι ένα όνομα που δεν ακούγεται συχνά, αλλά κουβαλά κύρος, ιστορία και μια λεπτή φιλολογική λάμψη.
Ο Πατρίκιος έχει διαφορετική διαδρομή, αφού προέρχεται από το λατινικό patricius, τον άνθρωπο της πατρικίας τάξης, τον ευγενή. Το όνομα πέρασε στον ελληνικό κόσμο μέσα από τη ρωμαϊκή και τη χριστιανική παράδοση και επιβίωσε σε μορφές όπως Πατρίκιος και Πάτρικ. Στη σημερινή εποχή ακούγεται και ελληνικό και διεθνές, κάτι που το κάνει οικείο ιδιαίτερα στις οικογένειες της διασποράς.
Σε μια ελληνική γειτονιά του Μόντρεαλ, η σημερινή μέρα μπορεί να σημαίνει ένα μήνυμα στον ξάδερφο Πάτρικ, ένα τηλεφώνημα στον παππού Μένανδρο ή μια στάση από το σπίτι της κυρίας Μαριλένας με ένα κουτί γλυκά. Αυτές οι μικρές κινήσεις είναι που κρατούν τη γιορτή ζωντανή, ακόμη κι όταν τα ονόματα είναι σπάνια ή λιγότερο γνωστά.
Η ελληνική συνήθεια της ονομαστικής γιορτής είναι και μια όμορφη αφορμή να ανοίξει η κουβέντα με μη Έλληνες φίλους και συναδέλφους. Σήμερα, για παράδειγμα, μια Madeleine, μια Magdalena ή ένας Patrick μοιράζονται συγγενικές μορφές με τα ονόματα της ημέρας και μια ευχή μπορεί να γίνει γέφυρα πολιτισμού.
Σε όσους γιορτάζουν σήμερα, είτε κρατούν ένα όνομα γνωστό είτε ένα όνομα σπάνιο και παλιό, αξίζει μια θερμή ευχή με νόημα. Χρόνια Πολλά!
